| ЭИРИШ
Jухарыдакы шякилдя эюрдцйцнцз гадын тяхминян 70 йашындадыр. 70 йашындакы инсанын кечмишля баьлы ня фикирдя олмасы барядя hеч дцшцнмцсцнцзмц?.
Бу инсан ким олурса олсун, йашадыьы 70-80 илин бир эюз гырпымында неъя кечдийини анлайа билмядийини дцшцнцр. Щятта юзцндян сорушсаныз, "Бир эюз гырпымында эялиб кечди, неъя кечдийини дя билмядим" дейяъяк. Щяр hалда 20 йашларында икян о да ня вахтса йашлашаъаьыны дцшцнмямишди. Лакин hал-hазырда узаг бир кечмиш кими эюрдцйц о дюврдя олмасы ону hейрятляндириб чашдырыр. Бу кечян аны узаг саймагла ня гядяр сяhв етдийини дя дярк едир.
Щяйаты бойунъа етдиклярини йазмасыны вя йа данышмасыны истясяниз, бунунла бир дяфтяри долдура вя йа беш-алты саат фасилясиз даныша биляр. "Сонсуз кими эюрцнян 70 ил" дедийинин hамысы бу имиш...
Бу дцшцнъялярля йашайан инсанын аьлында ися бязи чох мцhцм суаллар вар:
-"Бир эюз гырпымында кечян бу hяйатын мянасы нядир?"
-"Мян бу 70 или ня цчцн йашадым?"
-"Бяс бундан сонра ня олаъаг?"
Jухарыдакы суаллара мцхтялиф ъаваблар верян ики груп инсан вар. Бунларын бири Аллаhа инанмайан, диэяри ися Аллаhа гялбян баьланан инсанлардыр.
Биринъи груп йухарыдакы суалларла баьлы ясасян беля дцшцнцр: "Щяйатым бу эцня гядяр мянасыз, бош мягсядляр уьрунда кечиб эетди. 70 ил йашадым, лакин доьрусу, ня цчцн йашадыьымы о гядяр дя анламадым. Яввялъя "ата-анам цчцн йашайырам" дедим, сонра hяйат йолдашым, даhа сонра ися ушагларым цчцн... Амма артыг юлцм йахынлашды. Юляъяк вя бу дцнйадан йох олуб эедяъяйям. Сонра? Сонра ня олаъаьыны билмирям, амма hяр hалда hяр шей битяъяк!"
Бу инсанын беля бир бошлуг ичиня дцшмясинин сябяби онун бцтцн каинатын, ъанлыларын вя инсанларын бир мягсядинин олмасыны дярк едя билмямясидир. Бу мягсяд бцтцн бу варлыгларын йарадылмыш олмасындан иряли эялир. Дцшцнъяли инсан каинатын вя ъанлыларын hяр бир нюгтясиндя мцяййян бир план, гурулуш вя аьлын олдуьуну эюрцр вя буна эюря дя бцтцн бунларын йцксяк аьыл саhиби олан бир Jарадыъы тяряфиндян ортайа чыхарылдыьыны дярк едир. Бунлар йарадылмыш олдугларына, тясадцфи вя шцурсуз просесля йаранмадыгларына эюря онларын мцтляг бир мягсядляри вар. Бу мягсядин нядян ибарят олмасы ися бизя цстцн гцввя саhиби олан Аллаhын инсанлара йолэюстяриъи олараг назил етдийи Гуранда билдирилир.
Бцтцн бу hягигятляри нязяря алан вя Аллаhа иман эятирян инсан йухарыдакы суаллара доьру ъаваб веряъяк вя беля дейяъяк: "Мяни hяр шейин саhиби олан Аллаh йаратды вя бу дцнйайа эюндярди. Дцнйада олдуьум мцддятдя мяня Jарадана гуллуг етмяк ямр олунду вя буну ня дяряъядя едиб-етмядийим сынаьа чякилди. Дцнйанын гыса олдуьуну, бир эюз гырпымында эялиб кечяъяйини онсуз да билирдим. Ян доьру оланы етдим: Аллаhа гуллуг етдим, бу hяйатын йаланчы бязякляриня алданмадым. Сонра? Щяйатым бойу йахшы ишляр етдийим вя Аллаh ризасыны газанмаг цчцн чалышдыьым цчцн ябяди сяадят йери олан ъяннятя говушмаьа цмид едирям. Вя Ряббимя говушаъаьым эцнц бюйцк сябирсизликля эюзляйирям".
Jухарыда бяhс етдийимиз ики инсан арасындакы фярги конкретляшдирмяк вя даhа габарыг эюстярмяк цчцн бир мясяля цзяриндя дайанаг: Аллаhын варлыьыны гябул едян hяр бир инсан hяля hягиги имана саhиб дейил. Бу эцн бир чох инсанлар каинатын бир Jарадыъы тяряфиндян йарадылдыьыны гябул едир, лакин бу hягигятин онун hяйаты цчцн ня гядяр яhямиййятли олдуьуну дярк едя билмир. Бу инсанларын бир чоху Аллаhын каинаты йаратдыьы вя сонра да инсанлары юзбашына бурахдыьы шякилли йанлыш бир дцшцнъяйя маликдир.
Беля ки, бу сятhи бахыш буъаьына Аллаhын инсанлара йолэюстяриъи кими назил етдийи Гуранда да диггят чякилмиш, айялярдя "каинатын йарадыъысы кимдир" суалы вериляндя инсанларын "Аллаh" дейя ъаваб вердикляри, лакин бундан юзляриня hеч бир нятиъя чыхармадыглары билдирилмишдир:
"Щягигятян, яэяр сян онлардан: "Эюйляри вя йери ким йаратмышдыр?" - дейя сорушсан, онлар мцтляг: "Аллаh" дейя ъаваб веряъякляр. Де ки: "Щямд олсун Аллаhа!" Лакин онларын яксяриййяти билмяз!" ("Лоьман" суряси, 25).
 
"Анд олсун ки, яэяр онлардан юзлярини кимин йаратдыьыны сорушсан, мцтляг: "Аллаh!" - дейя ъаваб веряъякляр! Еля ися (hагдан) неъя дюндярилирляр?" ("Зухруф" суряси, 87). |
Бу сяhв дцшцнъя сябябиля дя инсанларын чоху эцндялик hяйатла онлары Jарадан Аллаh арасында бир ялагя йарада билмязляр. Онлар беля эцман едирляр ки, бу дцнйада hяйатларыны давам етдиряъяк, юз мейарларына эюря йахшы ямяллярля мяшьул олаъаг вя юлдцкдян сонра да яэяр эцнаhлары варса (!), бир мцддят ъязаларыны чякиб ъяннятя эедяъякляр. Бязиляри hятта буну да дцшцнмцр, Аллаh немятлярини гиймятляндирмяйян ъаhилляр кими "бу дцнйада hяр шей гянимятдир, Аллаh бизя немят вериб, онларын ляззятини дадаг" шяклиндя данышыр вя башга hеч бир шей дцшцнмядян hяйатларыны бу мянтигля кечирирляр. Щалбуки hягигят беля дейил. Аллаhы танымайан вя йа Ону тамамиля йаддан чыхармыш бу инсанлар чох бюйцк бир йанлышлыг едир. Гуранын ифадяси иля десяк: "Онлар дцнйа hяйатынын заhирини билирляр, ахирятдян ися хябярсиздирляр" ("Рум" суряси, 7).
Беляликля, бу гафил инсанлар hяйатын hягиги цзцнц вя мягсядини гаврайа, онун мцвяггяти олдуьуну, "бир эюз гырпымында" битяъяйини ися hеч аьылларына да эятиря билмирляр. Бу hягигяти ятрафымызда да асанлыгла мцшаhидя етмяк олар.
Халг арасында hяйатын гыса олмасы вя кечиъилийи hаггында "юлцмлц дцнйа", "цч эцнлцк дцнйа", "фани дцнйа", "hяйат фанидир" кими бязи дейимляр вар. Лакин беля шаблон сюзляр яслиндя инсанларын сямими эюрцшлярини ифадя етмир. Беля сюзляр ъямиййятин бир адяти кими араларында данышылан бир сюhбят, hятта зарафат мювзусудур. Беля ки, беля дейян инсанлар бу ъцр сюзлярдян дярhал сонра дцнйа ишляри иля мяшьул олмаьа башлайырлар. Мясялян, "юлцмлц дцнйа", "дцнйайа бир дяфя эялирик" кими сюзлярин тямялиндя "тябии ки, дцнйаны истядийин кими йашамалысан" шякилли мяhдуд бир мянтиг иряли сцрцрляр.
Щалбуки hяйатын гыса олмасы, юлцмлц олмаг вя дцнйайа бир дяфя эялмяк hяр бир инсан цчцн ян мцhцм hягигятлярдяндир. Ола билсин ки, инсан мцяййян йаша гядяр бу hягигятляри дярк етмясин, лакин буну дярк етдийи заман о, бцтцн hяйатыны нязярдян кечирмяли вя Аллаhын ондан тяляб етдийи шейлярдян ютрц hяйатыны йенидян гурмалыдыр. Чцнки hяйат гысадыр, амма инсанын руhу - Аллаhын дилямяси иля - ябяди йашайаъаг. Ябяди hяйатла мцгайисядя 60-70 иллик бир hяйатын hеч бир гиймяти йохдур. Бурада кичиъик бир зювг алмаг цчцн бцтцн hяйаты фяда етмяк ися ялбяття ки, аьылсызлыгдыр.
Лакин бу hягигяти дярк етмяйян инкарчылар бцтцн юмцрлярини Аллаhы унудараг мянасыз мягсядляря сярф едирляр. Щалбуки онларын hятта бу мянасыз мягсядляря дя чатмасы мцмкцн дейил. Онлар тамаhкарлыг, hярислик, аъэюзлцк ичиндя йашайыр вя hяр ан йашадыглары вязиййятин вя йа саhиб олдугларынын даhа артыьыны истяйирляр. О мяртябяйя чатанда диэяриня йцксялмяк истяйир вя юляня гядяр гане олмайараг сонсуз истяклярля йашайырлар. Онларын арзу етдийи эюзяллийя вя зянэинлийя бу дцнйанын шяртляриндя наил олмаг мцмкцн дейил. Чцнки бу hяйатда онларын гаршысына hяр заман саhиб олдугларындан даhа йахшылары чыхаъаг.
Мясялян, бир инсанын чох бюйцк истякля алмаг истядийи сон модел бир автомобили тясяввцр един. Бюйцк истякдян сонра ялдя етдийи бир автомобилин чох кечмядян йени моделляри чыхаъаг вя бунлар онун цчцн даhа ъазибядар олаъаг. Jахуд да иллярля пул топлайыб, ямяк сярф едиб саhиб олдуьу еви тясяввцр един. Бир эцн мцтляг ондан да эюзял бир евля растлашаъаг вя юз евиня гаршы олан истяйини итиряъяк. Алдыьы бу малларын кюhняляряк, корланараг, сырадан чыхараг ону нараhат етмяси ися башга бир мянфи ъяhятдир.
Даhа эюзялини вя йахшысыны ахтармаг... Ялдя етдийи заман яввялкинин юз яhямиййятини итирмяси... Бир мярhялядян сонра тязянин дя кюhнялмяси... Беляликля, тарих бойунъа бцтцн инсанларын цзляшдийи дар дцшцнъя будур. Аьыллы бир инсанын бу hягигяти дцшцнцб дцнйа малынын ардынъа дцшмякдян ня цчцн hеч бир нятиъя ялдя едя билмямясини дярк етмяси вя "бу эюрцшцн ясасында hансыса бир проблем вар" дейя дцшцнмяси лазым эялир. Лакин бязи инсанлар аьылсыз бир шякилдя давранараг hеч вахт наил ола билмяйяъякляри хяйалларынын ардынъа гачмаьа давам едирляр.
Щалбуки hеч бир инсан бир ан сонра башына ня эяляъяйини биля билмяз. Гязайа дцшмяк, йараланмаг, шикяст олмаг вя йа юлмяк чох асандыр вя бунлар чох садя сябяблярля баш верир. Юлцмц бир анлыг дцшцнян инсан ися мал-дювлятинин, ятрафындакы инсанларын она торпаг алтында hеч бир файда вермяйяъяйини анлайа биляр. Варлы вя йа йохсул, эюзял вя йа чиркин hяр бир инсан йалныз бир нечя метрлик бир парчайа бцрцняряк дяфн едиляъяк.
Беляликля, бу китабда сцрятля ютцб кечян вя hеч бир зяманят верилмяйян бу дцнйа hяйатынын hяр бир ъяhяти ачылыб эюстярилир вя бу hяйатын бцтцн алдадыъы сирляри билдирилир. Чцнки Аллаh мюминляря бу hягигяти инсанлара чатдырмаг вязифясини вермиш, бцтцн инсанлара да дцнйайа алданмамаларыны вя Онун ризасыны ялдя етмялярини ямр етмишдир. Бир айядя бцтцн инсанлара беля билдирилир: "Ей инсанлар! Шцбhясиз ки, Аллаhын вяди hагдыр. Дцнйа hяйаты сизи алдатмасын..." ("Фатир" суряси, 5).
|